Cieśnina Ormuz tylko pozornie otwarta. O przejściu statków wciąż decyduje Teheran

Nie ma mowy o pełnym odblokowaniu Cieśniny Ormuz. Teheran „uchylił bramę” tylko dla części statków i zrobił to na własnych warunkach, pokazując tym samym, że żegluga w tym rejonie nadal pozostaje zakładnikiem wojny i politycznej presji.

Jak podają światowe media, Teheran zakomunikował, że przez Cieśninę Ormuz mogą przechodzić statki nieuznawane przez Iran za wrogie, ale tylko po wcześniejszym uzgodnieniu tranzytu z irańską stroną. Z przekazów tych wynika zarazem, że poza tym układem pozostają jednostki powiązane z USA, Izraelem oraz innymi państwami uznawanymi przez Iran za strony konfliktu. To rozwinięcie mechanizmu, o którym pisaliśmy już wcześniej w artykule Iran wprowadza selekcję statków w cieśninie Ormuz. Powstaje system kontrolowanego tranzytu.

To nie otwarty szlak, lecz przejście na warunkach Teheranu

Najważniejsze jest jedno: Ormuz nie wrócił do normalnych zasad żeglugi. Dziś nie mamy tam do czynienia z pełnym odblokowaniem, lecz z ruchem dopuszczanym na politycznych warunkach. O przejściu coraz częściej decyduje nie sama swoboda tranzytu, lecz zgoda Teheranu, a to oznacza, że jeden z kluczowych szlaków morskich świata nadal pozostaje narzędziem nacisku.

Co więcej, w medialnych doniesieniach pojawiają się już nie tylko informacje o dopuszczaniu wybranych jednostek do przejścia, ale też o próbach wprowadzenia opłat za „bezpieczny” tranzyt. To pokazuje, że Iran stara się wykorzystać sytuację nie tylko militarnie, ale również gospodarczo, budując wokół Ormuzu własny mechanizm presji.

Armatorzy nadal działają w warunkach wysokiego ryzyka

Od początku pokazujemy, że Ormuz nie jest dziś tylko geograficznym „wąskim gardłem”, lecz narzędziem politycznej i gospodarczej presji. Pisaliśmy już o ryzyku blokady, o problemach żeglugi, o rosnących kosztach ubezpieczeń i o tym, że każdy kryzys w tym rejonie natychmiast odbija się nie tylko na rynku ropy i LNG, ale także na transporcie z tego regionu nawozów i innych ładunków mających znaczenie dla bezpieczeństwa gospodarczego i żywnościowego.

To właśnie dlatego narracja o „odblokowaniu” jest myląca. W praktyce żegluga przez Cieśninę Ormuz została podporządkowana nowym regułom narzuconym przez Teheran. Dla rynku nie liczy się sam komunikat Iranu, lecz to, czy armatorzy, czarterujący, ubezpieczyciele i załogi uznają ten szlak za rzeczywiście bezpieczny i przewidywalny. Na razie nic nie wskazuje na szybki powrót do normalnych warunków żeglugi.

Cieśnina działa, ale tylko dla wybranych

W praktyce oznacza to jedno: cieśnina nie została odblokowana, lecz uchylona tylko dla części ruchu. Iran dopuścił przejście statków państw uznawanych za przyjazne, ale jednocześnie zachował możliwość kontroli, nacisku i politycznego filtrowania ruchu. W medialnych doniesieniach pojawiały się m.in. Chiny, Rosja, Indie, Irak, Pakistan, a także Korea Południowa.

W praktyce oznacza to powstanie systemu, w którym nie obowiązuje już prosta zasada swobodnego przejścia, lecz kontrolowany tranzyt zależny od bieżącej kalkulacji politycznej Iranu. Dla światowej żeglugi i rynku energii to zła wiadomość, bo przez Ormuz w normalnych warunkach przechodzi około jednej piątej światowych dostaw ropy transportowanej drogą morską, a także znacząca część handlu LNG. Każde trwałe ograniczenie swobody przejścia przekłada się więc na stawki frachtowe, koszty ubezpieczeń i ceny surowców.

Teheran testuje nowy model presji

Mimo medialnego zainteresowania samym hasłem „otwarcia” cieśniny, istota problemu leży gdzie indziej. Iran pokazuje dziś, że nie musi formalnie zamykać Ormuzu, by skutecznie nim sterować. Wystarczy dopuścić część ruchu, podnieść koszty, wydłużyć procedury i zwiększyć niepewność. Właśnie dlatego najuczciwiej jest mówić nie o odblokowaniu, lecz o żegludze odbywającej się na warunkach narzuconych przez Teheran.

Dlatego najuczciwiej mówić dziś nie o „uchyleniu bramy” w cieśninie Ormuz, lecz o żegludze odbywającej się na warunkach narzuconych przez Teheran.