What will change after the coronavirus pandemic in the Polish shipbuilding industry? [Review]

A well-known business principle that a period of prosperity should be used to expand and create reserves, and a period of crisis to restructure and profound change should also apply to the Polish shipbuilding industry at the present time of the epidemic. Of course, in recent years it is difficult to indicate any period of hossy in relation to the Polish shipbuilding industry, and in particular in terms of production for defence purposes. This should not, however, lead to the withdrawal of the current crisis as an opportunity to make a rapid technological leap. The pandemic and its economic effects, resulting in the cessation of most manufacturing activities, shortages in the supply of components and components, difficulties in the transport of parts and materials, problems caused by the restriction of movement, will certainly cause a deep economic collapse of most sectors of the Polish economy. In the case of shipbuilding, which has been struggling for many years with a lack of military procurement and a small portfolio of civilian contracts and employing increasingly fewer and fewer passenger states, the current crisis may be an impulse to make major changes in its activities, which could be introduced at the end of the epidemic (determination of a concept, an action plan, an indication of the strategic areas that we intend to develop, a selection of strategic foreign partners, i.e. colloquially "whole paperwork" consisting of reading, analysis and document development) and leading to a readiness to act in the first days after the pandemic.

Bearing in mind that the majority of Polish shipyards are owned by the State or the State is a significant shareholder of them, it can be assumed that the costs of the entire collapse of the industry will fall on the main owner. In addition, the state will be forced to provide financial assistance to most branches of the national economy, as part of all kinds of "crisis shield". If, therefore, economic aid to shipbuilding (assuming that we want to keep the industry directly employing 37,000 people) is inevitable, we should now propose such solutions so that the current crisis is at the same time the beginning of new thinking about the Polish shipbuilding industry. Public sector investment in a time of crisis is able to drive the economy and create the economy, replacing private entities, much more cautious in a time of crisis, as they do not have this scale of reserves or creditworthiness.

The envisaged State aid to this industry can have several dimensions, more or less direct. It is therefore possible to pay subsidies, tax exemptions and other labour costs or government guarantees for domestic and export contracts. Such spending of economic aid would provide benefits in many areas, such as increasing the operational capacity of the Navy, providing employment for at least the greater part of the 30 000 people currently employed in the industry, acquiring modern production technologies and knowledge as to manage such a large programme. In addition, there are measures that are already planned to be issued in the future under the Technical Modernisation Plan, so the only problem that needs to be addressed is their current availability, their certainty of spending and their consistency in the implementation of the contracts concluded.

W tym aspekcie warto zwrócić uwagę na potencjalne korzyści ekonomiczne mogące wyniknąć z realizacji programu Miecznik, jako tego projektu „morskiego, który niesie za sobą największą wartość dodaną dla polskich firm. Zapewnienie trwającego co najmniej dekadę zlecenia pozwoliłoby nie tylko zabezpieczyć wiele firm sektora przed bankructwem i tym samym ochronić tysiące miejsc pracy, ale również wpłynąć pozytywnie na rozwój kompetencji branży. Patrząc na przykłady innych państw można ocenić, że budowa czterech okrętów tej klasy zapewniłaby pracę około 2000 pracownikom bezpośredniej produkcji nie tylko w stoczniach, ale także w firmach kooperujących (dodatkowe moce produkcyjne, wyposażenie okrętowe i podsystemy walki). Trudno zlekceważyć także pozytywny efekt ekonomiczny związany z realizacją kontraktu o wartości co najmniej 6 mld PLN, z której to sumy znaczna część trafiłaby do polskich przedsiębiorstw. Poprawiłoby to sytuację nie tylko PGZ (możliwego i prawdopodobnego głównego wykonawcy), ale przede wszystkim szeroko rozumianego ekosystemu gospodarczego związanego z pomorskimi stoczniami. Warto pamiętać, że miejsce pracy w PGZ Stoczni Wojennej, Naucie czy Remontowej, generuje kilka kolejnych w bezpośrednim otoczeniu biznesowym, tj. firmach kooperujących. Realizacja programu otworzyłaby przed nimi również możliwe i prawdopodobne szanse eksportowe, co gwarantowałoby kontynuację działalności produkcyjnej o dużej skali także w kolejnych latach po zakończeniu polskiego programu (niezależnie od wsparcia dla polskich okrętów). Biorąc pod uwagę inne pośrednie efekty ekonomiczne (m.in. wytworzenie narodowego łańcucha dostaw materiałów i usług) program mógłby stać się dla Trójmiasta tym, czym dla regionu Stalowej Woli uratowanie i odbudowa działalności Huty Stalowa Wola (dzięki realizacji dużych programów modernizacyjnych Wojsk Rakietowych i Artylerii) czy dla Bydgoszczy, działalność silnych ekonomicznie Wojskowych Zakładów Lotniczych nr 2 – obie firmy działają głównie w oparciu o zamówienia z MON. Może być również elementem szerszego planu gospodarczego, ożywiającego gospodarkę narodową, gdyż wydawane w Polsce, np. na Pomorzu środki publiczne trafią zasilą pośrednio również m.in. branże usług, spożywczą, a nawet edukację, czy ochronę zdrowia.

Obecnie, gdy polski przemysł wdraża mniejsze elementy programu operacyjnego „Zwalczanie zagrożeń na morzu”, takie jak niszczyciele min typu Cormoran II, czy jednostki pomocnicze, powinno nastąpić przejście do większych, ambitniejszych i bardziej skomplikowanych programów budowy podstawowych okrętów bojowych. Potencjał militarny Marynarki Wojennej powinien zawierać realne zdolności do realizacji polskich interesów na morzu. Bez nowoczesnych fregat i okrętów podwodnych polskie siły morskie nie będą w stanie aktywnie wpływać na stan bezpieczeństwa Polski, a jedynie będą posiadać zdolności do reaktywnego reagowania na sytuacje wygenerowane przez inne podmioty polityki międzynarodowej.

I na koniec coś co dziś jeszcze może wydawać się zbyt nierealistyczne, ale w czasach „po pandemii” może być akceptowalne, pod warunkiem ze ktoś z taką ideą wystąpi. Jeśli jesteśmy w stanie dziś uznać za zrozumiałe unijne dofinansowanie do projektów z dziedziny bezpieczeństwa publicznego, ochrony zdrowia czy edukacji, to może czas na to, aby realizując wsparcie krajów członkowskich, oraz szeroko rozumianego europejskiego przemysłu stoczniowego, w tych trudnych czasach spowodowanych pandemią, wystąpić z ideą finansowania części wydatków zbrojeniowych ze wspólnych funduszy przewidzianych na współpracę przemysłową. Być może proponowany mechanizm, podobny do występującego w innych dziedzinach gospodarki, gdzie unijne dofinansowanie na poziomie kilkudziesięciu procent kosztów programu, inspiruje inwestorów do znalezienia pieniędzy na „narodową” cześć kosztów i tym samym w efekcie doprowadza do realizacji programów, które nigdy nie byłyby podejmowane ze względu na brak woli, środków lub idei, pozwoliłby na ożywienie europejskiego przemysłu stoczniowego, oraz nadgonienie coraz większego dystansu dzielące siły morskie państw europejskich do coraz większych marynarek wojennych Chin czy USA.

Signature: TW