Restoration of vocational education for the shipbuilding industry

On May 26, 2022, during a meeting of the Provincial Council for Social Dialogue (WRDS) in Gdańsk, devoted to economic issues of the region, Director of the Office of the Association of Employers FORUMS Ireneusz Karaśkiewicz presented the challenges facing the shipping industry in the Pomeranian Voivodeship, and reported the urgent need to rebuild vocational training for the sector.

The WRDS position on the assessment of the functioning of the economy of the Pomeranian Voivodeship, adopted as a result of the discussion, reads:

‘(...) The Pomeranian shipbuilding industry faces major challenges in the coming years, including the implementation of defence programmes for the purposes of state security, construction ferryfor Polish shipowners, ships for offshore wind energy and decarbonisation of shipping. Design offices and service companies of ship-based mechanisms and equipment, ship-owners of fleet maintenance companies are developing intensively.

In combination with generational exchanges caused by retirement, this calls for a steady supply of highly skilled workers, which is far from sufficient at the moment. Despite the significant intervention from EU funds at the disposal of the Pomorskie voivodship in over-basic vocational education, it is important to strive to strengthen education at all levels of the sector. The lack of supply of educated staff constitutes the main development barrier and poses a threat to its future development (...)".

We have asked the Director of the Office of the Association of Employers for Irenausz Karaśkiewicz for a discussion on vocational education for the shipbuilding industry.

– THE ROAD FORUM has its ideas to rebuild vocational education for the shipbuilding industry. Let's talk about them.

- Of course. But let's start by showing our readers the position of the ship industry in the economy of Pomeranian Voivodeship. This is illustrated by the following data from the presentation "The Economic Situation of the Pomorskie Voivodship" prepared by the Department of Economic Development of the Marshal's Office of Pomorskie Voivodship presented at the plenary session of WRDS on 26 May 2022. It is clear that our industry is still the leading producer and flywheel of our region's exports.

Table 1 – Export structure of Pomeranian Voivodeship

– Not everyone is aware of the importance of the shipping industry for the Pomeranian Voivodeship?

– For many, this is a surprise – also for those who have an impact on education. The question that I raised during my speech at the WRDS meeting was: is vocational training for the shipbuilding industry adequate to the economic position in our region? The answer can be found in the data prepared by the Department of Education and Sport of the Marshal's Office of the Pomeranian Voivodeship presented in Tables 2 and 3 below. My question asked during the WRDS meeting was, of course, rhetorical – education for our industry was greatly neglected.

Table 2 — Training in Pomeranian schools in competitions dedicated to the shipbuilding industry

Table 3 — Training in Pomeranian schools in professions that can be used by the shipbuilding industry and new directions

– Before we go to education, let's talk about the situation of the shipping industry in the Pomeranian Voivodeship. Voices of the coming recession to affect the global economy, including Polish economy, are breaking into the press. What are the perspectives of the Polish and Pomeranian shipping industry?

– The recession always affects unevenly different areas of the economy. There are those that will touch harder, others less, but some will experience a boom. On the other hand, as far as the shipbuilding industry is concerned, there are real grounds to believe that it will go through the upcoming recession with a dry foot and may be the flywheel of the economy of the Pomeranian Voivodeship in difficult times. However, human resources are needed and the associated reconstruction of education for the shipbuilding industry.

– On what do you base this optimistic conviction?

– Ship industry in Poland faces major challenges and projects – already implemented in Polish shipyards. The decarbonisation of world shipping has already begun – a large part of the existing global fleet requires modernisation to reduce its emissions. It is a specialty of Polish repair yards, which are a key part of the Polish shipbuilding industry. It is in Pomeranian Voivodeship that there is the largest repair yard in Europe but also others – smaller but competent. Polish shipyards specialize and are the European leader in the construction and reconstruction of low-carbon units powered by LNG, hybrid and electric.

Large investments in the defence of the country have begun: the program "The Sword", namely the construction of 3 frigate-class warships, the construction of 3 consecutive Kormoran II class mine destroyers for the Polish Navy, and further orders are expected in the near future. The largest construction program in Polish shipbuilding has begun in the history of the Polish shipbuilding industry ferrylow-carbon LNG for Polish shipowner.

Design offices and service companies of ship mechanisms and equipment are dynamically developing in the Pomeranian Voivodeship. The three-city became a kind of "silicon valley" – here there are about 40 design offices employing about 3,000 designers. Global tycoon branches are being opened and expanded, making the Tricity one of the main project centres in Europe.

We have a major investment process in offshore wind energy not only in Poland, but also in Europe: the construction of farms and vessels for their construction and operation. Fleets to build wind farms and operate them simply don't exist and have to build it, which many investors have slept through and that's why there's going to be a lot of traffic.

Poland is a large producer of partially equipped hulls and ship blocks. Experts are already observing a strong recovery in the market of travel by cruisers, in the production of which Polish companies were an important co-operator. Many cruise companies recorded 100% of the tour this year, finally they started earning after the break caused by Covid, and this will find a contribution to new investments and projects that have been halted over the last two years. Freight rates on freight transport in many areas are high. Shipowners who are the breadwinners of the shipyard earn, and this will translate into new orders for the shipyard.

Finally, demand for oil and gas from sources outside Russia whose price (especially gas) reached such a level that the recovery of the off-shore mining market, in which the Polish shipyards had a strong position, again appeared.

So the chances are, but in order not to throw them away, a steady supply of highly skilled professionals is needed, and this has unfortunately been hampered and this needs to be changed.

– Before these changes are discussed, would it not solve the problem by bringing workers from outside Poland?

– It solves it only partially, and it rather concerns professions requiring lower qualifications, e.g. painters, sand sanders, grinders, welders, locksmiths for simple equipment and joinery. These professions require short courseThis preparatory or regular instruction to the ship's specificity during work, carried out by companies on their own.

In the case of specialist professions, requiring deeper theoretical knowledge, literacy and understanding of technical specifications, and good knowledge of technical drawing, such as: technicians, welders, fitters, ship mechanics, electrical systems and all ship electronics, navigation, hydraulic and pneumatic systems, automatics, operators of numerically controlled devices (CNCs), including welding robots, a whole range of specialists needed to build or rebuild a very complicated product, which is the ship – the involvement of the companies themselves is not enough, and there is a need for an education system that needs to be rebuilt. Also for migrants from other countries working in Poland.

– For a third party observer, a summary of the data contained in the above Tables, i.e. the position of the ship industry and the simultaneous poor educational offer may seem surprising? Why did this happen?

– The reasons why vocational education for the shipbuilding industry has been drastically reduced are several, but one of the main ones was and is the lack of institutionalized, systemic and professional information flow between the real needs of our industry and the institutions responsible for vocational training. I spoke about this during the meeting of the Provincial Council for Social Dialogue on 26 May 2022.

Regional and county advisory teams specifically established for this purpose did not provide such a flow of information. Repeatedly reported by employers (PRODUCT FORUM) and the social side (National Section of Shipbuilding Industry NSZZZ "SOLIDARITY") needs in various advisory forums have not been adequately responded. Press articles, calls within various types of structures and advisory bodies, employers' appeals to decision-makers during meetings and conferences – this method of communication turns out to be completely ineffective. He simply does not work and therefore needs to be thoroughly reformed, and this is our first idea – to create a systemic, institutional labour market survey that will show a real picture of the needs of the shipbuilding industry and will be the basis for action.

This is the first element to start with – organizing a professional labour market research system that identifies the competences for which there is a demand: what professionals and how many of them. This study should take into account all factors, including generational replacement and retirement, and migration factors.

In our opinion, the research cell should be subject to one of the Departments of the Marshal Office or the City Office. Its data will be used to draw up plans and create educational policies to which the education authorities have influence – including the "soft" way of creating policies, as well as requests to local authorities of different levels. Vocational education is subject to powiats, provincial authorities have EU funds, national financial resources have central authorities in Warsaw, but professional identification of needs should in our opinion be coordinated at regional level.

Such a system should operate continuously, constantly monitoring the labour market in the shipbuilding industry and updating its needs. Variables are a lot on the market and demand for certain specialties is constant, for some changes. Technology is also changing and the digitalization of production processes is progressing. Therefore, there is a need for continuous system monitoring of needs, in order to find a reflection in the educational offer that should be reformed.

– So what should be the model of education for the shipping industry?

Polska weszła w gospodarkę wolnorynkową wraz z odziedziczonym po PRL system kształcenia zawodowego. 30 lat temu szkoły zawodowe i technika kształcące kadry na potrzeby przemysłu okrętowego co roku wprowadzały na rynek dużą ilość wykształconych fachowców. Tamten system kształcenia dostosowany był do potrzeb ówczesnej struktury przemysłu okrętowego, a ten w ciągu ostatnich 30 lat przeszedł duże zmiany. Zmienił się nie tylko rodzaj produkcji i usług, ale również przemysł znacznie się unowocześnił i wzrosła jego wydajność, nastąpił postęp w cyfryzacji. Pojawiło się zapotrzebowanie na specjalistów, na których wcześniej było ono znacznie mniejsze – np. do budowy skomplikowanych technicznie jednostek, ale również do budowy jachtów, w której to dziedzinie Polska stała się w ostatnich latach potentatem. Zapotrzebowanie na fachowców w poszczególnych dziedzinach zmieniło się i jest to zasadniczy czynnik, który trzeba wziąć pod uwagę odbudowując edukację na potrzeby naszej branży.

Istniejący system edukacji: 3-letnie szkoły zawodowe i 4/5-letnie technika, które odziedziczyliśmy po poprzednim systemie, nie gwarantują wystarczającej elastyczności i szybkiej reakcji na zmieniające się potrzeby branży. Szkoły zawodowe – oprócz kształcenia ściśle zawodowego – wypełniają również inne funkcje edukacyjne, np. przygotowują do studiów wyższych. Ale jako takie pozostaną kręgosłupem edukacji zawodowej. Wymagają one jednak uzupełnienia o nowy element odpowiadający realiom rynkowym.

– Jaki to element?

– System kształcenia zawodowego powinien odzwierciedlać realia rynkowe: być elastyczny i stale modyfikować swoją ofertę edukacyjną, uwzględniając postępującą cyfryzację i automatyzację procesów produkcyjnych. Kursy powinny być znacznie krótsze i ograniczone wyłącznie do przedmiotów specjalistycznych. Innymi słowy – odpowiadać na nowe wyzwania, które się zmieniają.

Rozwiązaniem dla naszej branży może być rozbudowany dla jej potrzeb, istniejący już (!!!) system tzw. kształcenia ustawicznego. Składałby się on z kursów o bardzo skondensowanym programie, ograniczonym tylko do przedmiotów ściśle specjalistycznych. Bazą dydaktyczną dla tych kursów byłyby istniejące jeszcze technika, szkoły zawodowe i centra kształcenia ustawicznego.

Czas trwania tych kursów mógłby być różnorodny: od kilkumiesięcznych, półrocznych, do rocznych lub nieco dłuższych. Część z tych kursów – ta wymagająca zajęć praktycznych – mogłaby się odbywać stacjonarnie z wykorzystaniem warsztatów lub laboratoriów, część – w systemie zaocznym lub zdalnym. System musiałby być maksymalnie elastyczny: z zajęciami dziennymi, ale również z ofertą zajęć wieczorowych lub weekendowych.

Takie elastyczne systemy edukacji istnieją w krajach, w których gospodarka wolnorynkowa trwa znacznie dłużej niż w Polsce, i które przez dziesięciolecia dopracowały się racjonalnych i bardzo elastycznych z punktu widzenia rynku pracy rozwiązań edukacyjnych.

– Załóżmy, że mamy stworzony system edukacyjny? Skąd wziąć jednak do niego uczniów, z czym chyba teraz jest największy problem?

– Oferta edukacyjna powinna być skierowana do pracowników chcących zmienić lub podnieść swoje kwalifikacje. To powszechny trend na świecie – ludzie zmieniają zawody z różnych powodów, potrzebny jest tylko elastyczny system edukacji, który im to umożliwi. Drugą grupą jest młodzież kończąca szkoły podstawowe i stojąca przed wyborem drogi zawodowej.

Obecnie gospodarka przeżywa jeszcze resztki dużej koniunktury i mamy rynek pracownika, ale wg analityków niebawem czeka nas globalne spowolnienie, które również dotrze do Polski i dotknie niektóre branże. Pierwsze oznaki już są. Na pewno jakaś część pracowników z sektorów dotkniętych w przyszłości spowolnieniem mogłaby znaleźć pracę w przemyśle okrętowym.

Potrzebny jest jednak elastyczny system edukacyjny, który zapewni im odpowiednie szkolenie i przepływ informacji o możliwości podjęcia takiego szkolenia, np. poprzez Urzędy Pracy.

Trzy przykłady.

Pierwszy: obecnie, na skutek zapaści edukacyjnej w sektorze okrętowym zdarza się, że stocznie na wydziałach mechanicznych zatrudniają absolwentów techników samochodowych. Tacy pracownicy mają już solidne podstawy edukacji technicznej, potrzebna jest im tylko dawka wiedzy ściśle okrętowej, by posiadać solidne kompetencje do pracy stoczniowej. W tym wypadku wystarczyłby im kurs, który mogliby połączyć z pracą. Dotyczy to również innych specjalności, np. elektryków i hydraulików. Dla pracodawcy i pracownika byłoby to optymalne rozwiązanie. To jest jedna grupa – czyli ta, która ma już solidne podstawy edukacyjne w swojej specjalności i potrzebuje się tylko douczyć na potrzeby branży.

Druga grupa to osoby bez żadnych kwalifikacji zawodowych lub mające kwalifikacje zawodowe, ale znacznie bardziej odbiegające od tych stoczniowych, np. ktoś z branży budowlanej chciałby przejść do pracy w stoczni. Tutaj program kursu byłby nieco dłuższy i bogatszy, ale ściśle ograniczony tylko do przedmiotów zawodowych w danej specjalności. Kursy te powinny być maksymalnie elastyczne – np. pół roku lub rok w systemie dziennym, drugi rok w systemie wieczorowym – tak, by przyszły absolwent jak najszybciej mógł podjąć pracę i rozpocząć zdobywanie umiejętności praktycznych.

Trzecia grupa to krótkie kursy praktyczne – np. dla spawaczy, operatorów urządzeń specjalistycznych – w tym sterowanych numerycznie (CNC) obrabiarek i robotów spawalniczych – lub wąskich, specjalistycznych umiejętności, których nasza branża potrzebuje bardzo dużo. System taki byłby adresowany również do pracowników o innych specjalnościach, pragnących rozszerzyć swoje kwalifikacje, czyniąc ich bardziej elastycznymi dla firmy, z korzyścią dla obu stron. Przykładowo: ślusarz mógłby zdobyć umiejętność, np. obsługi wózka widłowego lub spawania określoną metodą. W stoczniach okresowo występują „wąskie gardła” w różnych specjalnościach. Budowa statku wiąże się z wykorzystaniem bardzo różnorodnych umiejętności – większa uniwersalność pracowników mogłaby być korzystna dla każdej ze stron.

To tylko trzy przykłady. Takich grup, które można usystematyzować, jest zapewne więcej – należy je zidentyfikować, i pod ich zróżnicowane potrzeby przygotować ofertę edukacyjną.

– Problemem, z którym boryka się system szkolnictwa zawodowego jest brak kadry nauczycielskiej. Czy tutaj macie jakieś pomysły?

– Wielu stoczniowców z ogromnym doświadczeniem zawodowym przechodzi na emeryturę w pełni sił i energii, i zapewne chętnie podzieliłoby się swoim doświadczeniem edukując młodą kadrę. Niektórzy z nich – szczególnie kadra mistrzowska i brygadziści – to ludzie obdarzeni zdolnościami komunikacyjnymi, i zapewne łatwo odnajdą się w nowej roli edukatorów. Trzeba do tych ludzi dotrzeć i uaktywnić.

– Na pewno bardzo ważna jest promocja zawodów okrętowych.

– Absolutnie tak – to czynnik krytyczny. Samo stworzenie elastycznego i dostosowanego do dzisiejszych realiów systemu kształcenia zawodowego to połowa zagadnienia. Drugą połową jest wypełnienie go uczniami.

Według informacji uzyskanych z Gdańskiego Urzędu Pracy, w gdańskich szkołach (cytat): „kierunki o profilu stoczniowym nie cieszą się dużym zainteresowaniem wśród uczniów. Uczniowie kształcący się w branży stoczniowej stanowią zaledwie 1,87 % wszystkich uczniów szkół I stopnia i techników w roku szkolnym 2021/22 (168 uczniów na 8964 uczniów ogółem).”

W trakcie zgłaszania problemów kadrowych w przemyśle okrętowym w różnych ciałach doradczych, standardowa odpowiedź jaką FORUM OKRETOWE otrzymuje brzmiała (cytat z jednej z odpowiedzi na piśmie):

„pragnę zapewnić, że podobnie jak Pan podzielam niepokój związany z sytuacją branży stoczniowej. Duże trudności w zaspakajaniu potrzeb kadrowych niestety dotyczą dziś bardzo wielu pracodawców, bez względu na profil prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. W równie dramatycznej sytuacji jest także sektor gastronomiczny, edukacyjny, usługowy i budowlany.”

Obie powyższe informacje odzwierciedlają aktualną sytuację, natomiast nasuwa się pytanie: co dalej robić? Pozostawić wszystko tak, jak jest i czekać, aż coś się poprawi? Bez aktywnego działania na pewno samo nic się nie poprawi.

– Tutaj chyba bardzo dużo zależy od władz samorządowych, które powinny zastanowić się na priorytetami…

– Dokładnie. Na początku trzeba sobie odpowiedzieć na pytanie: czy podejście horyzontalne do wszystkich branż i zawodów jest właściwe? Czy branża okrętowa, będąca jednym z głównych motorów napędowych gospodarki województwa pomorskiego, powinna być traktowana tak samo jak np. branża gastronomiczna czy fryzjerska (nic im nie ujmując)? Po to żeby zjeść „na mieście” lub modnie obciąć włosy potrzeba najpierw zarobić gdzieś pieniądze. Jeżeli władze samorządowe różnych szczebli uznają, że branża okrętowa jest jedną z kluczowych branż dla naszego regionu, to powinna nadać jej priorytety – właśnie w obszarze promocji zawodów okrętowych.

Jak już wspomniałem wcześniej – obecnie gospodarka przeżywa boom i mamy rynek pracownika w niemal wszystkich branżach, ale wg analityków niebawem czeka nas globalne spowolnienie, które dotknie niektóre branże także w Polsce. Na pewno jakaś część pracowników z sektorów dotkniętych w przyszłości spowolnieniem i bezrobociem mogłaby znaleźć pracę w przemyśle okrętowym. Właśnie takie osoby to kandydaci do okrętowych szkół zawodowych. Potrzebny jest jednak dobrze zorganizowany przepływ informacji o możliwości takiego szkolenia, np. poprzez Urzędy Pracy.

Osobną grupą jest młodzież ucząca się w szkołach podstawowych, do której trzeba dotrzeć poprzez zorganizowanie programów informacyjnych, zachęcających ją do zdobywania zawodu stoczniowego, i dotarcie z tą ofertą do wszystkich zakątków naszego województwa – zachęcającą do podjęcia nauki w szkołach zawodowych i technikach okrętowych, czyli doradztwo na szczeblu szkół podstawowych. Często decyzja o wyborze drogi zawodowej dziecka to wspólna decyzja jego i rodzica.

– Szanse na odbudowę szkolnictwa zawodowego na potrzeby przemysłu okrętowego więc są ?

– Fundamenty do odbudowy kształcenia zawodowego na potrzeby przemysłu okrętowego ciągle jeszcze istnieją. Konieczność działań w tym zakresie spotkała się z pełnym zrozumieniem i bardzo życzliwym przyjęciem przez wszystkie strony dialogu w trakcie posiedzenia Wojewódzkiej Rady Dialogu Społecznego w dniu 26 maja 2022 roku. Nasze pomysły, które zakomunikowaliśmy w trakcie kilku spotkań z pracownikami Departamentu Edukacji i Sportu Urzędu Marszałkowskiego, stanowią propozycję rozwiązania problemów dla branży okrętowej. Atmosfera w trakcie tych spotkań była bardzo dobra, czuliśmy zrozumienie naszych problemów i chęć pomocy.

Nadchodzi spowolnienie gospodarcze, które dotknie niektóre branże, inne będą przeżywały rozwój. Perspektywy dla przemysłu okrętowego wyglądają obiecująco. Stworzenie elastycznego systemu edukacyjnego, szybko reagującego na potrzeby rynku pracy, jest kluczem do podtrzymania wzrostu gospodarczego w województwie pomorskim i ograniczenie bezrobocia, które w świetle tego co dzieje się ze światową gospodarką staje się dzisiaj realnym zagrożeniem.

Source: Ship Forum