Italian option in the "Meaner" — PPA ships

Programme Pattugliatore Polivalente d’Altura (PPA) is to lead to the construction for the Italian fleet of up to 16 large sea-going vessels, to replace obsolete Italian corvettes and frigates in service, depending on the version.

The Shipyard Portal seeks to bring together the possibilities for selecting modern frigates available on the European market. The basic assumption is that they should be medium-sized individuals capable of self-defense against all kinds of threats at sea. The intention of our publications will also be to assess which of the available projects can provide Poland with the capacity of zoned air defence, seen by an ever-wide range of experts and ordinary wartime lovers as essential in the modern maritime battlefield.

For this purpose, the Shipyard Portal has already published an extensive description of a frigate type Alpha 4000 production of the Spanish shipyard Navantia. In this article "a hero"are listed in the title of a type unit Pattugliatore Polivalente d’Altura. This name is quite misleading because it literally means "a universal sea-wide patrol vessel". In order to understand the origin of this name, it is necessary to go back to the beginnings of this programme and the assumptions adopted at the time of its creation.

Construction of units PPA was adopted in 2014 and its aim was to develop large modular ships capable of replacing frigates of type Soldati and Corvette type Minerva. The intention of the Italian fleet was not only to introduce modern replacements of these ships into service, but, above all, to expand their capabilities by developing units with much greater tactical and operational capabilities. The new units were therefore not only to replace 4 frigates and 8 corvets with a relatively simple design and small combat and operational potential, but also to allow for an extension of the tasks performed.

Furthermore, the planned number of 16 ships would mean an increase in the quantity of Marina Militarye in the area of escort units. This ambitious plan is now being implemented in part, as so far a contract has been awarded for the construction of 7 vessels (with delivery in 2021-26) and an option for the construction of three more. Italy’s involvement in another European programme seems to be EPC, What we wrote about, may be the reason for limiting the planned series to those 10 ships. Where Corvettes EPC replace smaller units, modularity PPA allow configuration in "heavier" versions.

Before the ship was ordered, however, their producer Fincantieri, one of the world's largest companies in the marine arms industry, was ordered to develop the project in three variants. These versions were to differ in their tasks and thus in their weapons and equipment. The result of these characteristics was, of course, to vary the cost of obtaining different versions. At the same time, the requirement of modularity of the structure imposed from the beginning was to allow for cheap and quick reconfigurement of the ships owned according to the anticipated risks. The result of these assumptions was Fincantieri's development of three basic versions of new ships. These are now versions: FULL, LIGHT PLUS, LIGHT, differing in sensors, effectors and equipment, the configuration of which is to ensure a wide range of tasks, from a typical ocean patrol boat, by supporting humanitarian operations and other non-military activities (such as performing the role of a mobile hospital, power plants to power affected areas or seawater desalination stations for their needs) to the role of primary multi-purpose frigates.

Within the current trends in construction PPA many measures have been taken to reduce their pollution, reduce fuel consumption including adaptation to biofuels. Particular emphasis is placed on ensuring high sea courage, high autonomy and high speed. These ships are to be able to move rapidly into and out of the affected areas. In order to meet these requirements, it was necessary to accept a relatively large new volume of around 5000 tonnes.

Developed versions are to be optimised for patrolling (Light(Light Plus Armed with missile systems, including zone anti-aircraft systems capable of combating ballistic missiles, or to complete the entire spectrum of tasks (Full – possessing all these capabilities and capable of combating submarines in addition). At the same time, versions Light and Light Plus, are adapted to "upgrade" to more advanced variants (the so-called "Fitted For But Not With" – FFBNW).

Construction of new ships began in 2017 at Muggiano and Riva Trigoso shipyards. OCCAR (Organisation for Joint Armament Cooperation), a specialised intergovernmental agency set up by European countries (France, Italy, United Kingdom, Germany, Belgium and Spain) was used to implement military contracts. This agency is known for its supervision of the construction of frigates. FREMM, aircraft A400 or anti-aircraft system PAAMS. The selection of an international agency, despite the lack of export orders, allowed Italy to save money and use the structure experienced in managing large projects. The contract signed between OCCAR and Fincantieri, together with subsequent modifications, amounted to EUR 3.9 billion for the delivery of the first 7 ships. Among the first seven 2 ships will be made in version Light, 3 in version Light Plus and 2 in version Full. The next three optional ships are to be one for each variant.

This is the first time we will use the name frigate in the text. If determining PPA Light It would be unauthorised because of its limited weaponry, PPA Light Plus may be called a patrol frigate and PPA Full a multitasking frigate. This opinion may be supported by an analysis of the data set out in the table below:

Zgodnie z włoską praktyką PPA wszystkich wersji otrzymają silne uzbrojenie artyleryjskie. Zastosowane systemy kalibrów 127 mm, 76 mm i 20 mm nalezą do najnowocześniejszych w swych kategoriach na świecie. Dzięki zastosowaniu kalibru 127 mm okręty te będą zdolne do wsparcia sił na lądzie skutecznym ogniem artyleryjskim. Co więcej użycie amunicji Vulcano, pozwoli im oddziaływać precyzyjnym ogniem na odległość ponad 100 km. Armata 127 mm będzie też wykorzystywana do zwalczania celów morskich oraz jako system przeciwlotniczy, skuteczny dzięki nowoczesnej programowanej amunicji. Podobne własności posiada drugi z systemów artyleryjskich. Armata 76 mm będzie wspomagać obronę przeciwlotniczą, przeciwrakietową oraz zwalczać zagrożenia asymetryczne (np. tzw. Fast Inshore Attack Crafts), wykorzystując rodzinę nowoczesnej amunicji DART o zwiększonym zasięgu i precyzji trafienia. O skuteczności i wielozadaniowości systemów artyleryjskich PPA świadczyć może fakt, że będą one jedynym uzbrojeniem wersji Light.

Wyrazem oceny współczesnych zagrożeń na morzu dokonanym przez włoską flotę jest fakt że główną różnicą uzbrojenia pomiędzy PPA Light a Light Plus jest wyposażenie tej drugiej w system przeciwlotniczy składający się z wyrzutni Sylver A50/70 dostosowanej do przenoszenia 32 pocisków przeciwlotniczych CAMM-ER lub 16 manewrujących NCM. Jest to z jednej strony uznanie zagrożeń z powietrza za bardziej prawdopodobne niż ze strony jednostek nawodnych, z drugiej kolejny dowód na zaufanie pokładane w skuteczności systemów artyleryjskich. Pociski CAMM-ER dzięki nowoczesnej konstrukcji oraz zasięgowi do 45 km są obecnie uznawane za jeden z najlepszych systemów przeciwlotniczych krótkiego a nawet średniego zasięgu. Dzięki swym parametrom są realną alternatywą dla amerykańskich RIM-162 ESSM a we flotach włoskiej i brytyjskiej zastępują znacznie większe i droższe Aster 15.

Ich dodatkową zaletą jest możliwość zwalczania, w ograniczonym zakresie, niewielkich celów nawodnych, przez co są dodatkowym efektorem z zakresu zwalczania zagrożeń asymetrycznych. Zastosowanie na PPA Light Plus wyrzutni Sylver A70 byłoby wyborem pozwalającym na użycie pocisków manewrujących NCM (o zasięgu 1000 km, znanych wcześniej jako MCdN i szeroko znanych w Polsce z racji ich możliwego zastosowania na OOP typu Scorpene). Ich posiadanie pozwoliłoby tej wersji okrętów na uczestnictwo w operacjach pełnoskalowych i wsparcie wysiłku floty i sił powietrznych w wymiarze operacyjnym. Jednak należy pamiętać, że dotychczas pociski te były oferowane tylko i wyłącznie w pakiecie z francuskim nosicielem. w związku z tym ich dostępność dla PPA jest teoretycznie możliwa z racji zastosowanych wyrzutni. Być może problem ten rozwiązałaby zapowiadana od lat fuzja przemysłu stoczniowego Francji i Włoch…

Najpełniejszy zestaw uzbrojenia zastosowany na PPA Full, powstał poprzez zastosowanie w opisanych powyżej wyrzutniach Sylver A50/70 pocisków Aster 15, Aster 30, Aster 30B1NT and NCM. Rodzina pocisków Aster została opracowana na potrzeby europejskich okrętów obrony powietrznej i przeciwbalistycznej. O ile Aster 15 jest typowym pociskiem obrony powietrznej krótkiego zasięgu to Aster 30 pozwala na stworzenie strefowej obrony powietrznej dzięki zasięgowi do 120 km. Aster 30B1NT to z kolei wariant opracowany do zwalczania pocisków balistycznych posiadających zasięg do 1500 km. We flocie włoskiej PPA Full będą zdolne do samodzielnego zwalczania wszelkich wymienionych zagrożeń lub we współdziałaniu z niszczycielami typu Andrea Doria i fregatami FREMM. Przewiduje się też możliwość dostosowania w przyszłości do tych zadań fregat PPA Light Plus.

Drugim dodatkowym elementem uzbrojenia PPA Full, są 4 dwupojemnikowe wyrzutnie pocisków Teseo Otomat Mk2/E. Pociski te są w stanie zwalczać cele morskie i lądowe w odległości do 360 km. Pozostałe wersje PPA są dostosowane do montażu tych wyrzutni zgodnie z regułą FFBNW. Trzecim elementem uzbrojenia PPA Full jest system zwalczania okrętów podwodnych składający się z 3 dwóch trzyrurowych wyrzutni torped kalibru 324 mm i sonaru holowanego. Do montażu tych elementów również dostosowano inne wersje PPA. Ponadto flota włoska rozważa możliwość zastosowania 2 wyrzutni torped kalibru 533 mm, oferujących dużo większą skuteczność w zwalczaniu celów podwodnych (najprawdopodobniej typu WASS BlackShark).

Istotnym elementem uzbrojenia wszystkich wersji PPA są pokładowe śmigłowce morskie. Maszyny typu NH-90 or AW101 mogą wyć wykorzystane do wszelkich zadań stawianych obecnie wiropłatom morskim tj. do zwalczania jednostek nawodnych, podwodnych, celów asymetrycznych, wsparcia sił specjalnych, prowadzenia rozpoznania, dozoru radiolokacyjnego i wczesnego ostrzegania (AW101), poszukiwania i ratownictwa.

Włoska koncepcja budowy jednego typu okrętu, wykonanego w sposób umożliwiający „skalowanie możliwości” poprzez doposażanie przygotowanych do tego jednostek w modułu wyposażenia i uzbrojenia jest właściwie sposobem na zakamuflowaną budowę serii nowoczesnych fregat. Tylko to uzasadnia bowiem ponoszenie kosztów dostosowania „lżejszych wersji” do łatwej modernizacji. Potwierdzeniem tej tezy jest prawdopodobna rezygnacja z 6 PPA na korzyść tańszych EPC. Ciekawą informacją jest szacowany koszt budowy poszczególnych wersji PPA.

Jeśli przyjmiemy koszt PPA Full za punkt odniesienia to cena za PPA Light Plus wynosi 90% a PPA Light 80% wartości najsilniej uzbrojonej wersji. Jak widać różnice nie są duże i w tych wartościach floty zainteresowane OPV mogą wybrać zakupić znacznie tańsze, typowe patrolowce pełnomorskie z podobnymi możliwościami. Różnica w cenie takich okrętów jest bowiem bardzo duża. Przykładowo cena OPV typu Holland o wyporności 3750 ton wynosi około 120 mln EUR, a cena niewiele większej PPA Light około 500 mln EUR. Ta sytuacja wynika m.in. z zastosowania pełnowymiarowego napędu na PPA i kosztów dostosowania konstrukcji do montażu uzbrojenia.

Z dostępnych danych wynika, że charakterystyka wersji PPA Full jest zbliżona do oczekiwanej od okrętów dysponujących zdolnościami w każdym wymiarze walki na morzu. Dzięki posiadanemu zestawowi sensorów i efektorów okręt ten może być wartościowym składnikiem większych flot lub główną siłą flot mniejszych działających w rejonach o mniejszym nasyceniu środkami napadu powietrznego czy działaniami OOP. Jednak projekt ten, oprócz zalet wynikających z modułowości i rozmiarów, ma również szereg cech które można uznać za dostosowane do specyficznych wymagań włoskiej floty. Pierwszą z nich jest znaczna złożoność napędu, mającego pełnić m.in. również rolę elektrowni, oraz dostosowanego do działań ZOP z użyciem sonaru holowanego.

Wydaje się że w przypadku wyboru PPA przez inne floty, preferowałyby one prostsze (i tańsze) rozwiązania napędu niż zastosowany, szczególnie w przypadku zakupu wersji Light and Light Plus. Drugą niedogodnością jest brak wymienności ról pomiędzy wyrzutniami Sylver A50 a Sylver A70. Pierwsze z nich są dostosowane do pocisków przeciwlotniczych a drugie tylko do NCM. To sprawia że PPA, nawet w wersji Full nie będą zdolne do obrony przed masowym atakiem rakietowym (saturacyjnym) w przypadku wyposażenia w obie wyrzutnie jednocześnie. Co więcej nawet zastosowanie samych A50 i 16 pocisków Aster 30/30B1NT nie zapewniłoby im takiej zdolności gdyż jest to zbyt mała liczba efekorów.

W kontekście programu „Miecznik” należy ocenić, że wersje Light and Light Plus nie byłyby w stanie spełnić znanych dotychczas wymagań. Byłyby też zbyt drogie jeśli nie zakładano by od początku ich doposażenia do standardu Full. Z kolei ten wariant mimo że najsilniej uzbrojony posiada słabe strony w postaci braku sonaru kadłubowego (łatwiejszego w użyciu na płytkowodnym Bałtyku) oraz niewielkiej ilości pocisków przeciwlotniczych. Oczywiście bardzo silną stroną tych jednostek jest nowoczesna i wielozadaniowa artyleria oraz możliwości w zakresie organicznego lotnictwa, w tym dostosowanie do zakupionych przez Polskę AW101. Projekt można uznać jako przemyślany i dalekowzroczny sposób na pozyskanie okrętów, które docelowo „przeobrażą się” z pierwotnych OPV w stosunkowo silne fregaty uzupełniające pierwszoliniowe okręty tej klasy z tym, że we flocie… włoskiej.

Obecnie po odsprzedaży 2 PPA Light + do Indonezji pozostałe 5 PPA dla włoskiej floty które są klasyfikowane jako MCS czyli Multipurpose Combat Ship.

Signature: Tomasz Witkiewicz

• Spain joined the European Patrol Corvette programme (EPC)
• Siódma fregata patrolowa PPA Domenico Millelire zwodowana
• Sword – what will it really be?