Iran kieruje stary tankowiec na wyspę Kharg. Brakuje miejsca na magazynowanie ropy

Iran skierował w rejon wyspy Kharg tankowiec Nasha, jednostkę zbudowaną w 1996 roku, która przez lata pozostawała bez ładunku na kotwicowisku. Według analityków zajmujących się transportem ropy jej ruch może oznaczać, że Teheran ma coraz większy problem z magazynowaniem surowca po ograniczeniu eksportu przez USA.

Stary tankowiec wyszedł w stronę głównego terminalu eksportowego

Supertankowiec NASHA o numerze IMO 9079107 został zbudowany w 1996 roku jako bardzo duży tankowiec do przewozu ropy (VLCC) o pojemności około 2 mln baryłek. Przez ostatnie lata pozostawał bez ładunku na kotwicowisku w rejonie wyspy Kharg – najważniejszego punktu eksportowego irańskiej ropy.

Według danych firm monitorujących ruch statków jednostka została niedawno ponownie skierowana w rejon terminalu. Ruch tankowca szybko odnotowały media międzynarodowe oraz analitycy zajmujący się transportem ropy.

Nietypowe jest tempo jego przemieszczania. Jednostka porusza się tak wolno, że rejs, który zwykle trwałby około 36 godzin, wydłużył się do około czterech dni. W praktyce oznacza to, że tankowiec nie został przygotowany do normalnej eksploatacji, lecz pełni raczej funkcję awaryjną.

Wyspa Kharg pod presją ograniczonego eksportu

Wyspa Kharg odpowiada za około 90 proc. eksportu irańskiej ropy. Po wprowadzeniu blokady w cieśninie Ormuz eksport gwałtownie spadł – liczba statków odbierających ładunki zmniejszyła się do pojedynczych jednostek, podczas gdy wydobycie wciąż trwa.

Z danych operacyjnych wynika, że w chwili rozpoczęcia blokady w zbiornikach na wyspie pozostawało około 13 mln baryłek wolnej pojemności magazynowej. Jednocześnie napływ ropy utrzymuje się na poziomie około 1-1,1 mln baryłek dziennie.

W praktyce oznacza to bardzo ograniczone możliwości dalszego magazynowania. Przy obecnym tempie dopływu surowca zapas dostępnego miejsca może zostać wyczerpany w ciągu kilkunastu dni od rozpoczęcia ograniczeń eksportowych.

Pływający magazyn zamiast nowych możliwości eksportu

W tej sytuacji skierowanie tankowca NASHA w rejon terminalu należy traktować jako próbę zwiększenia dostępnej pojemności magazynowej. Jednostka o pojemności około 2 mln baryłek może zostać wykorzystana jako pływający magazyn ropy, co daje zaledwie kilkadziesiąt godzin dodatkowego czasu na dalsze wydobycie.

Równolegle Iran próbuje innych rozwiązań logistycznych. Wśród nich wskazuje się m.in.:

• przeładunki typu ship-to-ship na wodach Azji Południowo-Wschodniej,
• przemieszczanie statków z wyłączonym systemem AIS,
• wykorzystanie jednostek należących do „floty cieni”,
• próby powrotu tankowców objętych sankcjami przez wody objęte kontrolą.

Według danych analitycznych liczba jednostek powiązanych z Iranem, które próbowały omijać ograniczenia od połowy kwietnia, sięga kilkudziesięciu. To jednak wciąż zbyt mało, by odebrać taką ilość ropy, jaka nadal trafia z pól wydobywczych do systemu eksportowego.

Ryzyko ograniczenia wydobycia

Jeśli dostępne pojemności magazynowe zostaną wyczerpane, jedyną możliwością pozostanie ograniczenie wydobycia. To proces znacznie bardziej złożony niż zwykłe zatrzymanie instalacji.

W przypadku części złóż długotrwałe wstrzymanie wydobycia może prowadzić do pogorszenia parametrów złoża, co przekłada się na spadek wydajności w przyszłości. Szacunki przywoływane w analizach branżowych wskazują, że w skrajnym scenariuszu trwała utrata zdolności produkcyjnych może sięgać kilkuset tysięcy baryłek dziennie.

Widoczny sygnał narastającego problemu

Skierowanie ponad 30-letniego tankowca do roli pływającego magazynu nie jest działaniem systemowym, lecz raczej środkiem doraźnym. W praktyce pokazuje ono, że infrastruktura magazynowa i możliwości eksportowe znalazły się pod silną presją.

Z perspektywy rynku energetycznego takie działania są często traktowane jako sygnał, że kraj eksportujący ropę wchodzi w fazę krytyczną – gdy każda dodatkowa doba pracy instalacji wydobywczych wymaga improwizowanych rozwiązań logistycznych.

W tym przypadku stary tankowiec nie rozwiązuje problemu braku miejsca na przechowywanie ropy. Może jedynie na krótko zwiększyć dostępną pojemność magazynową i opóźnić decyzję o ograniczeniu wydobycia.

Źródło: Shanaka Anslem Perera