Norwegowie szykują rozwiązanie dla Royal Navy, która ma coraz więcej zadań na morzu

Royal Navy od lat zmaga się z niedoborem okrętów, a zakres zadań brytyjskiej floty nie maleje. Dlatego szczególną uwagę zwracają plany Norwegów, którzy przygotowują program okrętowy mogący odciążyć brytyjskie okręty wojenne i zwiększyć możliwości prowadzenia działań na morzu.
W artykule
Trzy marynarki wojenne w norweskim programie budowy okrętów
Jak poinformowała 20 października norweska agencja zamówień obronnych Forsvarsmateriell, Norwegia przygotowuje dwa przetargi na budowę łącznie do 20 okrętów pełnomorskich. Pierwszy obejmie do 14 okrętów dla marynarek wojennych, w tym cztery dla Norwegii, do sześciu dla Wielkiej Brytanii i cztery dla Litwy. Drugi dotyczy sześciu okrętów przeznaczonych dla norweskiej straży przybrzeżnej. Podpisanie kontraktów planowane jest na 2027 rok, a pierwsze dostawy mają nastąpić w 2030 roku. Podane liczby mają charakter wstępny i nie oznaczają jeszcze wiążących zamówień.
W przypadku Wielkiej Brytanii norweskie plany wykraczają poza dotychczasowe zapowiedzi Londynu. Brytyjski resort obrony potwierdził bowiem zamiar pozyskania trzech okrętów wsparcia (Offshore Support Vessel, OSV), które mają pełnić funkcję okrętów-baz dla bezzałogowych systemów zwalczania min w ramach programu Mine Hunting Capability (MHC). Tymczasem Norwegowie przewidują możliwość budowy nawet sześciu takich okrętów dla Royal Navy. Nie wiadomo jednak, czy dodatkowe trzy miałyby służyć do działań przeciwminowych, czy też zostałyby przeznaczone do innych zadań.
Okręty-bazy nie tylko do zwalczania min
Rozwój bezzałogowych systemów przeciwminowych stopniowo zmienia sposób prowadzenia działań na morzu. Coraz większą rolę odgrywają okręty-bazy, z których można wodować i podejmować pojazdy bezzałogowe, a także prowadzić ich obsługę techniczną. Wymaga to odpowiednio dużych pokładów roboczych, urządzeń dźwigowych, warsztatów oraz pomieszczeń dla personelu. Pozyskanie kolejnych takich okrętów pozwoliłoby Royal Navy prowadzić działania przeciwminowe w kilku rejonach jednocześnie.
Brytyjczycy mogą jednak wykorzystać nowe okręty również do innych zadań. Jednym z możliwych kierunków jest rozwijany przez Royal Navy program Atlantic Bastion, którego celem jest zwiększenie zdolności do wykrywania i śledzenia rosyjskich okrętów podwodnych na północnym Atlantyku. Okręty wsparcia mogłyby pełnić funkcję baz dla autonomicznych pojazdów podwodnych wykorzystywanych do rozpoznania oraz obserwacji infrastruktury podmorskiej.
Innym możliwym zastosowaniem nowych okrętów są badania hydrograficzne. Brytyjska marynarka wojenna potrzebuje następcy HMS Scott, a doświadczenia z RFA Proteus pokazują, że do specjalistycznych zadań wojskowych można przystosować również statki wykorzystywane wcześniej w przemyśle offshore. Proteus był bowiem statkiem cywilnym, który po zakupie i przebudowie rozpoczął służbę w brytyjskiej flocie. Nie oznacza to jednak, że którykolwiek z nowych norweskich okrętów zostanie przeznaczony do podobnych zadań.
Norweskie okręty odpowiedzią na potrzeby Royal Navy?
Za opracowanie projektu nowych okrętów odpowiadają norweskie przedsiębiorstwa Kongsberg Defence & Aerospace oraz Salt Ship Design, którym agencja Forsvarsmateriell powierzyła to zadanie w marcu 2026 roku. Obie firmy rozwijają również koncepcję Vanguard, którą już opisywałem. Jej podstawą są standaryzowane platformy oraz moduły zadaniowe, pozwalające dostosować wyposażenie poszczególnych okrętów do ich przeznaczenia. Wykorzystanie wspólnych rozwiązań ma ułatwić obsługę techniczną, zaopatrzenie i obniżyć koszty utrzymania.
Dla Royal Navy okręty planowane w ramach programu P1118 mogą mieć szczególne znaczenie. Brytyjska marynarka wojenna od lat zmaga się z ograniczoną dostępnością okrętów, zwłaszcza fregat, których liczba pozostaje niewystarczająca wobec rosnących potrzeb. Tymczasem coraz szersze wykorzystanie systemów bezzałogowych wymaga nie tylko zakupu samych pojazdów, lecz także zapewnienia im odpowiedniego zaplecza podczas działań na morzu.
Okręty-bazy nie zastąpią fregat ani niszczycieli rakietowych. Mogą jednak przejąć część zadań, do których nie jest potrzebne uzbrojenie i wyposażenie dużych okrętów wojennych. Ma to szczególne znaczenie w sytuacji, gdy Royal Navy musi utrzymywać obecność w różnych rejonach świata, a jednocześnie zwiększać zaangażowanie w zapewnienie bezpieczeństwa północnego Atlantyku.
Osobną kwestią pozostaje przyszłość trzech brytyjskich okrętów patrolowych typu River pierwszej serii: HMS Tyne, HMS Mersey i HMS Severn. Ich wycofanie ze służby zaplanowano na 2028 rok. Royal Navy wyjaśniła jednak, że okręty budowane we współpracy z Norwegią nie mają ich zastąpić. Brytyjczycy nadal muszą więc znaleźć sposób na utrzymanie zdolności do prowadzenia patroli i nadzorowania żeglugi po wycofaniu tych okrętów.
Norweski program może zatem pomóc brytyjskiej flocie ograniczyć skutki niedoboru okrętów. Nowe okręty wsparcia mogłyby przejąć zadania związane z obsługą systemów bezzałogowych, odciążając fregaty i niszczyciele rakietowe, które można byłoby kierować do działań wymagających ich uzbrojenia i wyposażenia. Pozostaje jednak pytanie, czy Londyn zdecyduje się na zakup wszystkich sześciu okrętów i przeznaczy na ten cel odpowiednie środki.
Źródło: Navy Lookout













