ORP „Wicher”. Okręt, od którego zaczęła się nowoczesna flota II RP

Autor: Mariusz DasiewiczData publikacji: Kategoria: Bezpieczeństwo, Marynarka

Miesiąc temu na Zatoce Gdańskiej zwodowano przyszły ORP Wicher, pierwszą fregatę budowaną w ramach programu Miecznik. 3 września minęła natomiast 87. rocznica zatopienia jego przedwojennego poprzednika – pierwszego nowoczesnego polskiego niszczyciela, określanego w ówczesnym nazewnictwie jako kontrtorpedowiec.

To dobra okazja, by przypomnieć historię pierwszego ORP Wicher – okrętu ważnego nie tylko dla rozwoju przedwojennej Marynarki Wojennej, ale również dla budowania polskiej obecności na Bałtyku po odzyskaniu niepodległości.

Kiedy w listopadzie 1918 roku Polska wróciła na mapę Europy, Marynarka Wojenna dopiero zaczynała powstawać. Możliwości jej rozwoju zmieniły się wraz z objęciem przez Polskę części wybrzeża w 1920 roku. Pierwszą bazą Marynarki Wojennej został Puck, jednak tamtejszy port nie pozwalał na przyjmowanie większych okrętów. Dopiero budowa portu w Gdyni stworzyła warunki do rozwoju nowoczesnej floty.

Ambicji jednak nie brakowało. W pierwszych latach niepodległości powstawały kolejne programy rozbudowy floty, niektóre przewidujące nawet krążowniki i pancerniki. Szybko okazało się jednak, że możliwości finansowe i przemysłowe państwa są znacznie mniejsze. Polska potrzebowała programu, który można było rzeczywiście zrealizować.

Przełom nastąpił w drugiej połowie lat 20., kiedy rozpoczęto we Francji budowę dwóch nowoczesnych kontrtorpedowców – ORP Wicher i ORP Burza.

Pierwszy nowoczesny kontrtorpedowiec II RP

Stępkę pod ORP Wicher położono w 1927 roku w stoczni Chantiers Navals Français w Blainville-sur-Orne. Okręt zwodowano 10 lipca 1928 roku, natomiast 8 lipca 1930 roku podniesiono na nim biało-czerwoną banderę.

Dla Marynarki Wojennej był to moment szczególny. Do służby wszedł pierwszy nowoczesny duży okręt nawodny zbudowany od podstaw dla odrodzonego państwa polskiego. W porównaniu z jednostkami, którymi flota dysponowała jeszcze kilka lat wcześniej, oznaczał jakościową zmianę jej możliwości.

ORP Wicher. Okręt, od którego zaczęła się nowoczesna flota II RP / Portal Stoczniowy
Fot. Przedwojenny ORP Wicher na redzie portu w Gdyni / domena publiczna

Wicher miał 106,9 m długości, a jego główne uzbrojenie stanowiły cztery armaty kal. 130 mm oraz dwie potrójne wyrzutnie torped kal. 550 mm. Okręt wyposażono również w dwa tory minowe, dzięki którym mógł zabrać do 60 min morskich, co pozwalało wykorzystywać go także do stawiania zagród minowych. Uzupełnieniem uzbrojenia były armaty przeciwlotnicze oraz bomby głębinowe. Okręt mógł rozwinąć prędkość maksymalną 33 węzłów.

Szybko stał się też jednym z najbardziej rozpoznawalnych okrętów polskiej floty i pełnił funkcję okrętu flagowego Dywizjonu Kontrtorpedowców.

Wicher pokazuje polską banderę w Gdańsku

Jednym z najważniejszych wydarzeń w przedwojennej służbie okrętu był kryzys gdański w czerwcu 1932 roku. Spór dotyczył praw Polski w Wolnym Mieście Gdańsku, w tym korzystania przez polskie okręty z tamtejszego portu.

Do Gdańska skierowano właśnie ORP Wicher, dowodzony wówczas przez komandora porucznika Józefa Unruga. Wejście polskiego niszczyciela miało wymiar znacznie szerszy niż zwykła wizyta portowa. Okręt stał się narzędziem demonstracji praw Rzeczypospolitej i obecności polskiej bandery w Gdańsku.

ORP Wicher. Okręt, od którego zaczęła się nowoczesna flota II RP / Portal Stoczniowy
Fot. ORP Wicher i ORP Burza podczas wizyty w Kilonii w 1935 roku / Narodowe Archiwum Cyfrowe, domena publiczna

Był to jeden z tych momentów, w których nasz kontrtorpedowiec przestał być jedynie nowym okrętem Marynarki Wojennej. Stał się również symbolem polityki morskiej państwa, które zaledwie kilkanaście lat wcześniej odzyskało dostęp do Bałtyku.

Trzy niszczyciele odeszły. Nasz Wicher został

Pod koniec sierpnia 1939 roku sytuacja była już zupełnie inna. Wobec nieuchronnej wojny podjęto decyzję o wykonaniu planu „Peking”. ORP Błyskawica, ORP Grom i ORP Burza opuściły Bałtyk i skierowały się do Wielkiej Brytanii.

ORP Wicher pozostał w kraju.

1 września miał uczestniczyć w operacji „Rurka”, której celem było postawienie zagrody minowej w Zatoce Gdańskiej. W działaniach brał udział również stawiacz min ORP „Gryf” oraz polskie trałowce. Ataki niemieckiego lotnictwa doprowadziły jednak do przerwania operacji.

Wicher ostatecznie znalazł się w rejonie Helu. Tam rozegrał się ostatni rozdział jego krótkiej, ale wyjątkowej historii.

Ostatnia walka ORP Wicher

Rankiem 3 września 1939 roku w rejonie Helu pojawiły się niemieckie niszczyciele Z1 „Leberecht Maass” i Z9 „Wolfgang Zenker”. Do walki z nimi przystąpiły ORP Wicher, ORP Gryf oraz polska artyleria nadbrzeżna.

Doszło do jednego z najważniejszych pojedynków artyleryjskich kampanii wrześniowej na Bałtyku. Niemieckie niszczyciele ostatecznie przerwały walkę i odeszły.

Dla Wichra nie oznaczało to jednak końca zagrożenia. Jeszcze tego samego dnia Hel został ponownie zaatakowany przez Luftwaffe. Polski kontrtorpedowiec został trafiony podczas nalotu i zatonął w porcie wojennym.

Tak zakończyła się służba okrętu, który zaledwie dziewięć lat wcześniej otwierał zupełnie nowy rozdział w historii polskiej floty.

ORP Wicher wraca po latach

Nazwa nie zniknęła wraz z wrakiem zatopionym na Helu. Po wojnie otrzymał ją kolejny polski niszczyciel – ORP Wicher projektu 30bis, który został wcielony do naszej floty w 1958 roku.

Dziś wraca po raz kolejny, tym razem na pierwszej fregacie Miecznik.

Trudno przy tym nie zauważyć historycznej klamry. Przedwojenny ORP Wicher należał do okrętów, które miały dać odrodzonej Polsce nowoczesną flotę. Niemal sto lat później jego nazwę otrzymał pierwszy okręt programu, który ma przywrócić Marynarce Wojennej RP zdolności których nasza flota nigdy nie posiadała.

Udostępnij ten wpis

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *