Rybołówstwo w kontekście zrównoważonego rozwoju – nowe kierunki i perspektywy

W świecie, gdzie rybołówstwo coraz częściej wiąże się z negatywnym wpływem na ekosystemy morskie, Polska kieruje się ku zmianie. 13 lipca 2023 roku, prezydent Andrzej Duda podpisał przełomową ustawę. Celem jest nie tylko promocja zrównoważonego rybołówstwa, ale przede wszystkim wprowadzenie nowych, proekologicznych standardów w tym sektorze.

Czym jest nowa ustawa?

Zgodnie z komunikatem Kancelarii Prezydenta RP, celem ustawy jest wdrożenie w Polsce programu „Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021–2027”. Jest to ważne narzędzie, które umożliwia finansowanie z Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury.

Program ten nie jest zupełnie nowy – znaczna część rozwiązań zawartych w ustawie bazuje na mechanizmach funkcjonujących w okresie programowania 2014–2020. Znane są kryteria ubiegania się o wsparcie finansowe i jego przyznawanie. Kluczowe znaczenie ma tutaj złożenie wniosku i podpisanie umowy o dofinansowanie.

Innowacje w ustawie

W nowej ustawie pojawiają się jednak innowacje. Przede wszystkim, wprowadza ona szeroko zakrojony system teleinformatyczny do obsługi udzielanej pomocy. Wprowadza także istotne zmiany w wdrażaniu rozwoju lokalnego prowadzonego przez społeczność w ramach Funduszu.

Ustawa definiuje zadania oraz kompetencje organów i jednostek organizacyjnych w zakresie promowania zrównoważonego rozwoju sektora rybołówstwa z udziałem środków finansowych pochodzących z Funduszu. Zawarte są w niej również szczegółowe zasady dotyczące warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na realizację operacji w ramach Programu.

Priorytety ustawy

Ustawa określa, że wdrażanie w Polsce Funduszu w ramach Programu obejmie realizację wszystkich priorytetów, na których opiera się ten Fundusz. Wśród nich są:

• Priorytet 1 – Wspieranie zrównoważonego rybołówstwa oraz odbudowy i ochrony żywych zasobów wodnych;
• Priorytet 2 – Wspieranie zrównoważonej działalności w zakresie akwakultury oraz przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rybołówstwa i akwakultury;
• Priorytet 3 – Sprzyjanie zrównoważonej niebieskiej gospodarce na obszarach przybrzeżnych, wyspiarskich i śródlądowych oraz wspieranie rozwoju społeczności rybackich i sektora akwakultury;
• Priorytet 4 – Wzmocnienie międzynarodowego zarządzania oceanami oraz przyczynienie się do zapewnienia bezpieczeństwa i czystości mórz i oceanów;
• Priorytet 5 – Pomoc techniczna.

Zmiany w zarządzaniu

Instytucją zarządzającą, podobnie jak w perspektywie finansowej 2014–2020, będzie minister odpowiedzialny za rybołówstwo, a instytucją pośredniczącą będzie Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Niektóre przepisy, takie jak te dotyczące rozszerzenia elektronicznego przekazywania dokumentów pierwszej sprzedaży i kompetencji Głównego Inspektora Rybołówstwa Morskiego, wejdą w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.

Nowa ustawa stanowi przełomowe zmiany dla sektora rybołówstwa w Polsce. Dzięki niej możliwe będzie lepsze zarządzanie zasobami morskimi, a tym samym osiągnięcie zrównoważonego rozwoju tego sektora. Jest to krok naprzód, który przyniesie korzyści nie tylko dla rybaków, ale również dla społeczności lokalnych, a także przyczyni się do ochrony naszych mórz i oceanów.

Autor: Mariusz Dasiewicz