Partnerzy portalu
Partnerzy portalu
Precyzyjne uderzenia bombowców B-2 w Irańskie cele
Wczoraj wieczorem amerykańskie lotnictwo oraz okręty US Navy przeprowadziły ataki na irańskie obiekty nuklearne. Jak zapewnił Biały Dom, bomby penetrujące GBU‑57 oraz pociski manewrujące Tomahawk miały „całkowicie i kompletnie zniszczyć” wyznaczone cele.
W artykule
Do ataku użyto bombowców B‑2A Spirit oraz okrętów US Navy rozmieszczonych na wodach Bliskiego Wschodu. Czy decyzja prezydenta Trumpa opierała się na rzetelnych danych wywiadowczych, czy – jak przed inwazją na Irak – na przekonaniu, którego nigdy nie potwierdzono?
Trump potwierdza atak na obiekty nuklearne w Iranie
Decyzja o ataku zapadła już w środę, podczas narady z doradcami ds. bezpieczeństwa narodowego. Choć jeszcze w czwartek prezydent Trump deklarował, że Iran ma dwa tygodnie na negocjacje, jak ujawnił „The Atlantic”, była to jedynie zagrywka dezinformacyjna.
W sobotnim wystąpieniu towarzyszyli prezydentowi USA najbliżsi współpracownicy: wiceprezydent J.D. Vance, sekretarz stanu Marco Rubio oraz szef Pentagonu Pete Hegseth. „Albo będzie pokój, albo tragedia dla Iranu” – oświadczył Trump. Bombardowania zostały skoordynowane z izraelskimi atakami zbrojnymi, co miało podkreślić determinację Waszyngtonu.
21 czerwca amerykańskie lotnictwo, działając na podstawie rozkazu prezydenta, przeprowadziło serię uderzeń na trzy irańskie obiekty nuklearne: ośrodki Fordow, Natanz oraz centrum technologiczne w Isfahanie. Wszystkie zostały wcześniej wskazane jako potencjalne miejsca wzbogacania uranu do celów wojskowych.
Ukryte obiekty nuklearne w górach
Ze względu na swoją konstrukcję, zakład wzbogacania uranu w Fordow został ulokowany głęboko pod ziemią – według dostępnych informacji nawet kilkadziesiąt metrów pod powierzchnią skalistych gór w rejonie miasta Kom. Kompleks wzmocniono dodatkowymi warstwami betonu i stali, co znacząco utrudnia jego zniszczenie z wykorzystaniem konwencjonalnych środków rażenia.
Izrael, który od lat alarmuje o zagrożeniu ze strony irańskiego programu jądrowego, nie dysponuje bombami penetrującymi ani samolotami zdolnymi do ich przenoszenia – w efekcie nie jest w stanie skutecznie razić celów tak zabezpieczonych jak Fordow.
Tymczasem Siły Powietrzne Stanów Zjednoczonych użyły bombowców B‑2A Spirit, zdolnych do przenoszenia bomb GBU‑57 Massive Ordnance Penetrator – zaprojektowanych właśnie do niszczenia silnie ufortyfikowanych struktur ulokowanych głęboko pod ziemią.
To właśnie sprawia, że tylko USA posiadają obecnie realne możliwości skutecznego ataku na cele takie jak Fordow – dotąd postrzegane przez świat jako twierdzę nie do zdobycia.
Uderzenie z powietrza. B-2 Spirit, Tomahawki i lotniskowce w działaniach zbrojnych przeciw Iranowi
Choć decyzja prezydenta Trumpa została ogłoszona dopiero w środę, z medialnych doniesień wynika, że przygotowania do operacji rozpoczęły się znacznie wcześniej. Wzmożona aktywność wojskowa w bazach na Bliskim Wschodzie oraz na Diego Garcia, o której pisaliśmy wcześniej na naszym portalu, już kilka tygodni temu wskazywała na zbliżające się działania zbrojne. Kwestia tego, czy bombowce startowały stamtąd z bombami GBU‑57 na pokładzie, zapewne pozostanie niejasna przez kolejne dekady. W ramach wczorajszych uderzeń każdy z bombowców miał zrzucić po dwie bomby penetrujące GBU‑57 Massive Ordnance Penetrator. W przypadku Fordow użyto sześciu maszyn, które łącznie zrzuciły dwanaście takich ładunków. Z kolei ośrodek w Natanz został zaatakowany przez jednego bombowca zrzucając dwie bomby GBU‑57.
W działaniach uczestniczyły dwie lotniskowcowe grupy uderzeniowe – USS Carl Vinson oraz USS Nimitz – których obecność znacząco wzmocniła zdolności projekcji siły Stanów Zjednoczonych na wodach Zatoki Omańskiej i Morza Arabskiego. To właśnie z okrętów wojennych wchodzących w skład tych zespołów US Navy przeprowadzono równoległe do nalotów uderzenia, wykorzystując około 30 pocisków manewrujących Tomahawk.
Mit irańskiej bomby atomowej. Prawda czy wygodna iluzja?
Na pierwszy rzut oka to kolejny pokaz siły amerykańskiego kompleksu militarnego. Lotniskowce, bombowce strategiczne, precyzyjne uderzenia. Jednak prawdziwe pytanie brzmi: czy te działania są odpowiedzią na realne zagrożenie, czy może elementem konsekwentnie podtrzymywanej od lat narracji o konieczności interwencji?
Od ponad dwóch dekad powraca ostrzeżenie: Iran jest o krok od zdobycia broni jądrowej. Choć teza ta była podnoszona przez kolejne administracje i think tanki, dotąd nie przedstawiono wiarygodnych dowodów na ukończenie przez Teheran prac nad głowicą nuklearną.
Coraz więcej osób, w tym zachodnie media mainstreamowe, zaczyna kwestionować sens tej narracji. Bo czy naprawdę logiczne jest twierdzenie, że ktoś od lat „jest o krok” od stworzenia bomby atomowej – i nadal tego nie zrobił? Jak długo można być o krok, nie stawiając żadnego jednoznacznego dowodu? Jak zauważa niemiecki Der Spiegel:
Rzekome dowody, że Iran opracuje wkrótce bombę atomową, nie stanowią wystarczającego powodu do wojny. Izrael nie przeprowadza w Iranie uderzenia prewencyjnego w celu zapobieżenia bezpośredniemu atakowi.
Izrael, od lat traktujący irański program jako zagrożenie, konsekwentnie dążył do wciągnięcia USA w konflikt zbrojny. Dzięki presji politycznej i współpracy operacyjnej doprowadził do sytuacji, w której odpowiedzialność za eskalację ponosi Waszyngton. Choć Izrael nie pociągnął za spust, to odegrał kluczową rolę w tym, że zrobił to ktoś inny.
Warto przypomnieć inwazję na Irak z 2003 roku – uzasadnianą istnieniem broni masowego rażenia, której nigdy nie odnaleziono. Tamta pomyłka kosztowała życie tysięcy żołnierzy i dziesiątek tysięcy cywilów. Dziś historia może się powtórzyć.
Bombowce B-2A Spirit nad irańskim Fordow nie pojawiły się z powodu potwierdzonych informacji, lecz przypuszczeń. Gdy hipoteza staje się podstawą decyzji o użyciu siły, trudniej odróżnić rzeczywiste zagrożenie od politycznego konstruktu.
Czy w świecie, w którym podejrzenie wystarcza do rozpoczęcia działań zbrojnych, dowody wciąż mają znaczenie?
Autor: Mariusz Dasiewicz
Powiązane wpisy
Koncentracja amerykańskich okrętów wokół Iranu. Co to oznacza?
W ostatnich dniach media międzynarodowe i krajowe coraz częściej formułują tezę o zbliżającej się wojnie Stanów Zjednoczonych z Iranem. Punktem odniesienia stała się widoczna koncentracja amerykańskich sił morskich i powietrznych w rejonie Bliskiego Wschodu, w tym wejście na te wody grupy lotniskowcowej USS Abraham Lincoln.
W artykule
Problem polega na tym, że podobne obrazy już wielokrotnie pojawiały się w przeszłości – i tylko nieliczne z nich kończyły się realną eskalacją.
Aby rzetelnie ocenić obecną sytuację, nie wystarczy policzyć okręty i samoloty pomieszczone w tym regionie. Kluczowe jest zrozumienie dlaczego te siły zostały rozmieszczone w taki sposób, czego w tej układance wciąż brakuje oraz jak na te ruchy reaguje druga strona. Dopiero zestawienie tych elementów pozwala oddzielić medialny zgiełk od realnej analizy operacyjnej.
Co faktycznie USA rozmieściły wokół Iranu
Z dostępnych informacji opartych na źródłach otwartych i analizie Gregga Romana z portalu Middle East Forum wynika, że Stany Zjednoczone przeprowadziły w ostatnich tygodniach wyraźną, wielodomenową koncentrację sił w obszarze odpowiedzialności Dowództwa Centralnego.
Do regionu skierowano grupę uderzeniową USS Abraham Lincoln, obejmującą niszczyciele rakietowe i jednostki wsparcia, która od 22 stycznia operuje w Zatoce Perskiej. Równolegle zwiększyła się liczba amerykańskich niszczycieli działających na wodach Bliskiego Wschodu oraz w jego bezpośrednim sąsiedztwie. Według informacji agencji Reuters łączna liczba okrętów US Navy w pobliżu Iranu wzrosła do około dziesięciu, wliczając lotniskowiec oraz okręty desantowe.
Koncentracji sił morskich towarzyszy wyraźna aktywność lotnictwa bazowania lądowego. W regionie pojawiły się dodatkowe samoloty bojowe, w tym myśliwce F-15E rozmieszczone w Jordanii, a także znacząco wzrosła liczba maszyn tankowania powietrznego operujących z baz w Katarze i państwach sąsiednich. To element niezbędny do prowadzenia długotrwałych operacji lotniczych, niezależnie od tego, czy mają one charakter ofensywny, czy odstraszający.
Jednocześnie Stany Zjednoczone wzmocniły komponent obrony przeciwrakietowej, kierując do regionu kolejne baterie Patriot do ochrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej. Uzupełnia to obraz przygotowania nie tylko do projekcji siły, lecz także do obrony własnych baz i infrastruktury przed ewentualnym odwetem.
Z punktu widzenia czysto wojskowego jest to zestaw narzędzi pozwalający zarówno na demonstrację gotowości, jak i na szybkie przejście do działań kinetycznych. Sam fakt ich rozmieszczenia nie odpowiada jednak na pytanie, czy taka decyzja już zapadła.
Gdzie zaczyna się anomalia operacyjna
Na tym etapie warto zadać pytanie, które w medialnych relacjach pojawia się zbyt rzadko: czy skala amerykańskiej koncentracji sił rzeczywiście odpowiada bieżącym działaniom Iranu, czy też wykracza poza logikę reakcji na konkretne wydarzenia?
Z perspektywy operacyjnej odpowiedź nie jest oczywista. W ostatnich dniach Teheran nie podjął bezpośrednich działań zbrojnych wobec sił Stanów Zjednoczonych. Nie doszło do ataków na amerykańskie okręty, nie odnotowano prób zakłócania ich operowania na morzu, ani użycia środków kinetycznych przeciwko bazom USA w regionie. Irańska aktywność pozostaje ograniczona do twardej retoryki oraz zapowiedzi ćwiczeń wojskowych, w tym manewrów z użyciem ostrej amunicji w rejonie Cieśniny Ormuz.
W realiach wojskowych taki zestaw sygnałów oznacza utrzymywanie napięcia poniżej progu eskalacji. Tymczasem odpowiedź amerykańska przyjmuje postać rozmieszczenia pełnej grupy lotniskowcowej, rozbudowanej osłony morskiej, komponentu lotniczego oraz systemów obrony przeciwrakietowej. Jest to konfiguracja, która nie odpowiada pojedynczym incydentom ani samej wymianie ostrych komunikatów.
Ta dysproporcja — brak bezpośredniego impulsu po stronie Iranu przy jednoczesnym uruchomieniu szerokiego wachlarza zdolności po stronie USA – stanowi pierwszy sygnał, że nie mamy do czynienia z reakcją na bieżące wydarzenia. Bardziej przypomina to świadome budowanie opcji odstraszania oraz tworzenie przestrzeni decyzyjnej na wypadek dalszego rozwoju sytuacji, zanim druga strona zdecyduje się podnieść stawkę.
Projekcja siły jako narzędzie, nie decyzja
W planowaniu wojskowym projekcja siły nie jest równoznaczna z przygotowaniem do wojny. Jej istotą jest stworzenie sytuacji, w której decyzja polityczna – niezależnie od tego, czy dotyczy eskalacji, czy deeskalacji – ma realne oparcie w gotowych do użycia zdolnościach militarnych.
Obecna konfiguracja sił USA wokół Iranu spełnia ten warunek. Lotniskowiec i lotnictwo lądowe zapewniają możliwość prowadzenia uderzeń, systemy obrony przeciwrakietowej zmniejszają podatność baz na odwet, a tankowce powietrzne umożliwiają długotrwałe operacje. Jednocześnie taka obecność działa odstraszająco i wzmacnia przekaz polityczny kierowany do Teheranu.
Kluczowe jest jednak to, czego wciąż nie widać.
Czego w tej układance nadal brakuje
Mimo skali koncentracji sił brak jest formalnych decyzji politycznych zapowiadających użycie siły. Wypowiedzi przedstawicieli administracji USA konsekwentnie operują pojęciami „opcji” i „gotowości”, nie zaś zapowiedziami konkretnych działań zbrojnych. Nie obserwuje się również powszechnej ewakuacji personelu dyplomatycznego ani zamykania kluczowych szlaków morskich i powietrznych, co w przypadku realnych przygotowań do wojny byłoby niemal nieuniknione.
Równie istotny jest brak sygnałów mobilizacji charakterystycznych dla konfliktu pełnoskalowego. Nie widać masowego przerzutu wojsk lądowych ani długoterminowych działań logistycznych wskazujących na przygotowanie do kampanii o dużej intensywności.
Demonstracja siły, jeszcze nie wojna
Zestawienie faktów prowadzi do wniosku, że obecna sytuacja znajduje się pomiędzy demonstracją siły a budowaniem realnych opcji operacyjnych. Stany Zjednoczone pokazują, że są gotowe na różne scenariusze, ale jednocześnie nie przekroczyły progu, po którym eskalacja staje się trudna do zatrzymania.
O dalszym przebiegu wydarzeń nie zdecyduje liczba okrętów ani intensywność lotów nad regionem, lecz decyzje zapadające na szczeblu politycznym w Waszyngtonie i Teheranie. Obecny układ sił wskazuje raczej na grę sygnałów i budowanie presji niż na wejście w fazę otwartego konfliktu. To jednak stan przejściowy – każda kolejna decyzja skraca margines błędu i przesuwa sytuację w stronę rozstrzygnięcia.
