HD Hyundai Heavy Industries w programie Orka

Niedawno Agencja Uzbrojenia zakończyła cykl wstępnych konsultacji rynkowych, dotyczących możliwości pozyskania okrętu podwodnego nowego typu pod kryptonimem Orka. W ich ramach zainteresowane firmy zaprezentowały swoje możliwości. Koncern HD Hyundai Heavy Industries (HHI) z Republiki Korei ma w swojej ofercie kilka typów okrętów podwodnych różnej wyporności i towarzyszącą propozycję kooperacji przemysłowej.

HD Hyundai Heavy Industries – program Orka

Od 1985 roku grupa Hyundai Heavy Industries zajmuje czołowe miejsce wśród producentów statków pod względem liczby jednostek budowanych rocznie i od tego czasu utrzymuje pozycję w czołówce globalnego rynku stoczniowego. W tym okresie firma dostarczyła rodzimej flocie, jak też odbiorcom zagranicznym, łącznie przeszło 63 okręty wojenne, w tym niszczyciele rakietowe z systemem Aegis, fregaty nowej generacji, korwety, a także okręty podwodne kilku typów. Co ważniejsze, w modelu współpracy HHI dostawa jednostki pływającej nie kończy kooperacji z odbiorcą.

Typy oferowanych okrętów podwodnych przez Hyundai Heavy Industries

HD Hyundai Heavy Industries (HHI) jest jednym z największych, należących do wąskiego grona w skali globalnej, producentów konwencjonalnych okrętów podwodnych z napędem niezależnym od dostępu powietrza atmosferycznego AIP (Air Independence Propulsion). W 2007 roku firma przekazała flocie południowokoreańskiej pierwszą jednostkę z AIP – ROKS Son Won-il. Powstała ona na licencji niemieckiej (typ 214) i dzięki ówczesnemu wsparciu zagranicznemu, obecnie HHI jest zdolna do samodzielnego projektowania i produkowania okrętów podwodnych wyposażonych w system AIP. Prawie dwie dekady doświadczeń w budowie jednostek podwodnych z AIP sprawiają, że firma HHI jest gotowa również do transferu tej wiedzy do innych państw oraz rozległej współpracy przemysłowej. Dlatego w programie Orka HHI może zaoferować nie jeden projekt okrętu podwodnego, lecz dwa. 

Na razie nie są znane szczegółowe wymagania wobec Orki, ale bazując na kwestiach poruszanych w ramach wstępnych konsultacji rynkowych HHI może zaoferować jednostki typów KSS-III PL (bazujący na KSS-III Batch 1) i HDS-2300. 

Okręty podwodne typu KSS-III Hyundai Heavy Industries – Batch 1 i Batch 2

Zupełnie niedawno, 4 kwietnia bieżącego roku, Marynarka Wojenna Republiki Korei przyjęła do służby okręt podwodny ROKS Shin Chae-ho, zbudowany przez HHI w stoczni w Ulsan. To ostatnia z trzech jednostek typu KSS-III Batch 1. Obecnie południowokoreańska flota będzie otrzymywała kolejną wersję KSS-III Batch 2. Dlaczego zatem HHI oferuje Marynarce Wojennej RP wariant pierwszy?

KSS-III Batch 2 będzie dużym okrętem o wyporności około 3600 ton i długości 89 m. Otrzyma on między innymi dziesięć pionowych wyrzutni pocisków balistycznych z głowicami konwencjonalnymi SLBM (Submarine Launched Ballistic Missiles). Jednostka tej wielkości może mieć pewne ograniczenia w operowaniu na wodach płytkich. Natomiast bazowy model Batch 1 jest mniejszy i wypiera około 3300 ton oraz mierzy 83 m. Kwestię tę wyjaśnia DK Kim – dyrektor programu Orka w HHI „podkreślić należy, że okręt podwodny typu KSS-III to sprawdzona i doskonała jednostka, która służy obecnie jako główna siła Marynarki Wojennej Republiki Korei.

Jednakże mając na uwadze wyjątkowe środowisko Morza Bałtyckiego, koniecznym może być wprowadzenie pewnych korekt w zakresie wielkości KSS-III. Jest to szczególnie istotne w przypadku Batch II, który wypiera ponad 3600 ton, co może uwypuklić te wady. Ponadto, w związku z tym, że jak dotąd we wstępnych konsultacjach rynkowych nie były wymagane wyrzutnie pionowego startu (VLS), wydaje się, że nie ma powodu, aby podkreślać znaczenie Batch-II. Zamiast tego wersja bez VLS, ale z dużą wypornością i wyposażeniem, takim jak np. dodatkowa komora na potrzeby zaokrętowania bezzałogowych pojazdów podwodnych czy dodatkowego wyposażenia sił specjalnych, których wymaga Marynarka Wojenna RP, sprawia, że zalety KSS-III PL są bardziej widoczne”.

Przy tym okręt typu KSS-III Batch 1 jest wciąż bardzo silnie uzbrojoną jednostką, dysponującą sześcioma wyrzutniami torped, z których można wystrzeliwać torpedy ciężkie, kierowane pociski przeciwokrętowe, pociski manewrujące i stawiać miny. Zapas uzbrojenia wynosi 14 sztuk. KSS-III PL mógłby więc stanowić kompromis między okrętem przeznaczonym na Bałtyk a jednostką mogącą operować na wodach błękitnych. „Dodam również, że nasza opcja będzie zmodernizowaną wersją w stosunku do pierwotnej, choćby pod względem zastosowania znacznie wydajniejszych baterii litowo-jonowych, czy zaimplementowania innych innowacyjnych, dostępnych i sprawdzonych rozwiązań technicznych” – wyjaśnia DK Kim.

Optymalny dla Marynarki Wojennej – okręt podwodny typu HDS-2300

Potencjalnie jeszcze ciekawszą ofertą, nie tylko od strony technicznej, ale też współpracy przemysłowej, jest okręt podwodny nowego typu HDS-2300. Producent nie zdradza wielu szczegółów technicznych jednostki. Wiadomo natomiast, że ma to być jednostka o wyporności około 2300 ton na powierzchni, 2550 ton w zanurzeniu i długości 73 m. Wysokość boczna ma wynieść 14,4 m, zaś szerokość około 8 m. Okręt będzie mógł zanurzać się na głębokość znacznie poniżej 250 m. Prędkość nawodna wyniesie ponad 10 węzłów, pod wodą przeszło 20 węzłów, zaś zasięg i autonomiczność – odpowiednio – ponad 10 000 mil morskich przy 6 węzłach i 50 dni. Kadłub mocny będzie miał stopniowaną średnicę – 6,6 i 7,6 m, a jednostka otrzyma rufowe stery zanurzania w układzie litery X, co jest uważana za optymalne rozwiązanie, szczególnie na wodach płytkich i o mniejszym zasoleniu. 

Napęd stanowić ma silnik elektryczny, zasilany z baterii litowo-jonowych oraz systemu AIP (Air Independent Propulsion, system napędowy działający bez dostępu powietrza atmosferycznego), wykorzystującego elektrochemiczne ogniwa paliwowe. HHI i na tym polu wprowadziło innowacje, dotyczące składowania reagentów systemu. Jako producent sześciu z dziewięciu okrętów podwodnych typu 214 dla Marynarki Wojennej Republiki Korei i wykonawca remontów głównych tych jednostek, koncern zdobył wiedzę pozwalającą opracować technologię magazynowania wodoru i tlenu. Wodór jest bardzo ważnym czynnikiem w AIP, a stworzenie systemu do jego przechowywania na okręcie i dostarczania do systemu jest elementem niezbędnym do bezpiecznej pracy AIP. Chociaż rozwiązania ogniw elektrochemicznych na okrętach podwodnych nie różnią się znacznie w zależności od producenta, instalacje wodorowo-tlenowe w każdej stoczni będą odmienne. HHI opracował własny system w tym zakresie.

Zdaniem DK Kima „konfiguracja uzbrojenia HDS-2300 wpisuje się w oczekiwania strony polskiej wskazane w czasie wstępnych konsultacji rynkowych”. HHI zdradza, że HDS-2300 ma być uzbrojony w sześć wyrzutni uzbrojenia kalibru 533 mm do torped ciężkich i pocisków rakietowych, których łącznie zabierze 20 (sześć w wyrzutniach, reszta na stelażach systemu WHS (Weapon Handling System). WHS jest opracowywany wspólnie z firmą Babcock International Group (już obecną na polskim rynku za sprawą programu fregatowego Miecznik). HDS-2300 charakteryzuje się innym układem niż istniejący system, wykorzystywany między innymi na KSS-III. HHI dostosował linie składowania i przeładowania amunicji, znacznie skracając czas potrzebny na ponowne załadowanie wyrzutni uzbrojenia. Ta niewielka zmiana została oceniona jako zapewniająca znaczną przewagę nad konkurencją.

Innowacyjny ma też być sposób pozyskania okrętów podwodnych. HHI proponuje wspólną pracę badawczo-rozwojową nad HDS-2300 i dostosowanie go do wymagań strony polskiej. W ramach tego rozwiązania Polska pozyskałaby prawa własności intelektualnej nie tyko w zakresie MRO (maintenance, repair and operations, serwisowanie, naprawa i eksploatacja, o czym dalej), ale również w zakresie możliwości współpracy przy budowie okrętów podwodnych w krajowej stoczni, co w przyszłości umożliwiłoby Warszawie je eksportować. W przypadku programu Orka kwestia czasu ma niebagatelne znaczenie, więc pojawia się pytanie o termin dostawy pierwszego okrętu.

Koreańczycy deklarują, że może to nastąpić w 72 do 80 miesięcy od zawarcia umowy (zależnie od polskich wymagań w zakresie wyposażenia). Okres ten obejmuje czas niezbędny do: zaprojektowania, wybudowania i doposażenia infrastruktury; przeprowadzenia szkoleń personelu technicznego; transferu niezbędnej technologii, jak również budowy okrętu, wyszkolenia załogi oraz przeprowadzenia odbiorów technicznych, w tym wszystkich testów i prób portowych i morskich. Dla porównania okres dostawy większego KSS-III wynosi ok. 100 miesięcy, co by oznaczało, że Polska może otrzymać kilkanaście miesięcy wcześniej okręt HDS-2300 w ramach pracy badawczo-rozwojowej w porównaniu do terminu dostawy istniejącego i sprawdzonego rozwiązania. Ma to być możliwe dzięki temu, że prace nad HDS-2300 trwają już od minionego roku, a za około dwa miesiące będzie ukończony projekt wstępny jednostki. 

Nie mniej istotnym czynnikiem przemawiającym za HDS-2300 jest strona finansowa. Za cenę jednego dużego KSS-III PL Polska może pozyskać dwa HDS-2300 średniej wyporności. Jeśli chodzi o koszty utrzymania to szacuje się je jako czterokrotność ceny pozyskania okrętu, więc i na tym polu znacznie ekonomiczniejszym rozwiązaniem jest okręt HDS-2300. Jest to kwestia kluczowa, bowiem roczne utrzymanie okrętu podwodnego obliczane jest na ok. 14% kosztów zakupu. Należy więc wybrać nie tylko najlepszy okręt, ale wraz z nim optymalną ofertą przemysłową.

Współpraca przemysłowa HHI z Polską

HHi oferuje długoterminową współpracę pomiędzy koreańskimi i polskimi podmiotami przemysłowymi, włączenie polskich poddostawców do łańcucha dostaw i przekazanie najszerszego transferu technologii i know-how w zakresie budowy i utrzymania okrętów podwodnych. W przypadku HDS-2300 moglibyśmy też przejąć prawa intelektualne do projektu i skorzystać z transferu technologii do samodzielnej budowy, a potem serwisu, z uwagi na fakt, że 100% praw własności w zakresie konstrukcji należy do HHI. Dla porównania, prawa własności do projektu KSS-III należą do rządu południowokoreańskiego, więc należy liczyć się z pewnymi ograniczeniami w tym zakresie. 

W ciągu kilku ostatnich miesięcy przedstawiciele HHI odbyli szereg spotkań i rozmów ze swoimi odpowiednikami z polskiego przemysłu, odwiedzili stocznie w Gdyni i Gdańsku w celu zapoznania się z ich potencjałem i możliwościami. „Po dokonaniu dogłębnych analiz mogę stwierdzić, że tak, jest możliwy montaż już pierwszego okrętu w polskiej stoczni. Co prawda, wymagać to będzie utworzenia niezbędnej infrastruktury dla okrętów podwodnych, która obecnie praktycznie nie istnieje. Jednakże przy naszym pełnym wsparciu, jako partnera strategicznego, a podkreślę, że mamy na tym polu również duże doświadczenia i sukcesy, które związane są z transferem technologii i know-how oraz wsparciem przy budowie stoczni, myślę tu o zrealizowanym przez nas projekcie w Arabii Saudyjskiej, czy w Wietnamie, oraz przy pełnej współpracy i zaangażowaniu polskiej stoczni możemy to osiągnąć” – powiedział DK Kim. 

Potencjalne korzyści dla Polski

Koreańczycy deklarują, że mogą współpracować zarówno z firmami państwowymi, np. PGZ Stocznią Wojenną, z którą już zawarli porozumienie MoU, jak też prywatnymi, wskazując na Remontową Shipbuilding. 

HHI na polu transferu technologii produkcji i MRO ma doświadczenia, które mogą zaowocować w Polsce. Przykładem jest współpraca z Republiką Filipin. W 2016 roku Manila zmówiła w HHI dwie fregat wielozadaniowe typu HDF-2600. W ślad za tym, w 2021 roku zawarto kontrakt na parę fregat HDC-3100, zaś rok później Filipiny kupiły sześć morskich okrętów patrolowych typu HDP-2200. Umowy te wykraczają poza proste projekty akwizycyjne i stanowią przykład aktywnego transferu technologii. Po pierwsze, HHI otworzyło biuro MRO w Manili, którego celem było wdrożenie systemu funkcjonalnego koreańskiej stoczni, co nastąpiło w marcu 2024 roku. Wcześniejszym krokiem było uruchomienie Centrum Usług Dożywotniego Wsparcia (LSS – Logistic Lifetime Support).

HHI otworzyło centrum LSS w stoczni w Subic na Filipinach w listopadzie 2022 roku. Istotą LSS jest redukcja kosztów poprzez zarządzanie materiałami i częściami. Wreszcie zatrudniono lokalnych pracowników na Filipinach do budowy własnych okrętów wojennych i przyswajania procesów produkcyjnych, co jest uważane za najdoskonalszą metodę transferu technologii. Grupa HD Hyundai zatrudniła ponad 4000 lokalnych robotników, z czego przeszło 50 Filipińczyków pracuje w ramach programu okrętów wojennych. Pomaga to nie tylko w zdobywaniu wiedzy, ale także przyczynia się do lokalnego rozwoju gospodarczego. 

W przypadku wyboru jednostki typu HDS-2300, Polska może stać się właścicielem praw własności intelektualnych nie tylko w zakresie MRO, ale również produkcji, co w przyszłości umożliwi jej eksport okrętów podwodnych. Zakres transferu technologii i know-how, z uwagi na fakt posiadania przez HHI pełnych praw własności, zapewni najwyższy możliwy do uzyskania poziom niezależności zarówno w zakresie produkcji, jak i serwisowania okrętów, minimalizując zależność od podmiotów zagranicznych i pozwalając na dalszy rozwój platformy oraz systemów w oparciu o współpracę polsko–koreańską. 

Autor: Tomasz Grotnik

• Hyundai Heavy Industries w programie Orka
• Hiszpańska Orka dla Marynarki Wojennej
• Program Orka po Hiszpańsku
• Program Orka po Koreańsku